Τα λαϊκά πανηγύρια ως κοινά αγαθά: Γιατί η ιδιωτικοποίησή τους αφορά τη δημοκρατία
Τα λαϊκά πανηγύρια δεν είναι απλώς γιορτές. Είναι ένας θεσμός που γεννήθηκε μέσα από τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες και παραμένει ζωντανός χάρη στη συμμετοχή των ανθρώπων τους. Δεν αποτελούν μόνο μέρος της πολιτιστικής μας παράδοσης, αλλά και τρόπο με τον οποίο οι κοινότητες συναντιούνται, συνεργάζονται και διατηρούν την ταυτότητά τους.
Η πραγματική αξία ενός πανηγυριού δεν βρίσκεται στις εισπράξεις ή στο μέγεθος της διοργάνωσης. Βρίσκεται στο ότι ενώνει τους ανθρώπους, φέρνει κοντά διαφορετικές γενιές, στηρίζει την τοπική παράδοση και καλλιεργεί το αίσθημα ότι ο τόπος ανήκει σε όλους.
Γι’ αυτό τα πανηγύρια μπορούν να θεωρηθούν κοινά αγαθά. Δημιουργήθηκαν από τις κοινότητες, υπηρετούν τις κοινότητες και αποκτούν νόημα μόνο όταν οι ίδιοι οι κάτοικοι συμμετέχουν ενεργά στη διοργάνωσή τους.
Όταν, όμως, ένα πανηγύρι μετατρέπεται αποκλειστικά σε ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλάζει και ο χαρακτήρας του. Η συλλογική συμμετοχή δίνει τη θέση της στην εμπορική λογική και οι κάτοικοι κινδυνεύουν να γίνουν απλοί καταναλωτές μιας παράδοσης που οι ίδιοι δημιούργησαν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επαγγελματίες δεν έχουν θέση στα πανηγύρια. Οι μουσικοί, οι τεχνικοί, οι προμηθευτές και οι τοπικές επιχειρήσεις αποτελούν αναγκαίους συνεργάτες και πρέπει να αμείβονται δίκαια. Η διαφορά βρίσκεται στο ποιος έχει τον πρώτο λόγο: η κοινότητα ή το ιδιωτικό κέρδος.
Η υπεράσπιση του δημόσιου και συλλογικού χαρακτήρα των πανηγυριών δεν είναι αντίθεση στην επιχειρηματικότητα. Είναι υπεράσπιση της ιδέας ότι ο πολιτισμός δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο με τους κανόνες της αγοράς. Υπάρχουν αξίες που δεν αποτιμώνται σε χρήμα: η συμμετοχή, η αλληλεγγύη, η παράδοση και η κοινωνική συνοχή.
Η δημοκρατία δεν εκφράζεται μόνο μέσα από τους θεσμούς. Εκφράζεται και μέσα από τη δυνατότητα των ανθρώπων να οργανώνουν συλλογικά τη ζωή του τόπου τους, να προστατεύουν τις παραδόσεις τους και να αποφασίζουν οι ίδιοι για το μέλλον τους.
Γι’ αυτό τα λαϊκά πανηγύρια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα ακόμη εμπορικό προϊόν. Αποτελούν ζωντανό κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας κάθε κοινότητας και αξίζει να παραμείνουν ανοιχτά, συμμετοχικά και προσβάσιμα σε όλους.
Λεωνίδας Αγάθος Πρόεδρος Κοινότητας Γιαννάδων